از تاریکی به روشنایی

کرد بودن؛ ریشه‌ای که خاموش نمی‌شود کرد بودن فقط یک کلمه یک تعریف جغرافیایی نیست؛ بلکه خاطره‌ای است که با فرد متولد می‌شود و تا آخرین نفس با او می‌ماند. می‌توان کوهستان را ترک کرد، در شهر دیگری زندگی کرد، به زبان دیگری نوشت؛ با این حال، این رشته نامرئی که فرد را به ریشه‌هایش متصل می‌کند، هرگز نمی‌گسلد. برای بسیاری، هویت یک انتخاب است؛ چیزی که می‌تواند تغییر کند یا پنهان شود. اما برای کردها، هویت بیشتر شبیه سرنوشت بوده است. تاریخ طولانی انکار، ستم، مهاجرت و جنگ سعی در پاک کردن این نام داشته است، اما نتیجه برعکس بوده است: هر ضربه، خاطره را عمیق‌تر کرده است. زبان کردی فقط وسیله‌ای برای صحبت کردن نیست؛ بلکه خانه‌ای برای احساسات است. این زبان شامل لالایی‌ها، غم‌ها، شادی‌ها و داستان‌های نسل‌هایی است که آرزوی شنیده شدن داشتند. وقتی زبانی نادیده گرفته می‌شود، بخشی از بشریت نادیده گرفته می‌شود. بنابراین، حفظ یک زبان صرفاً یک عمل فرهنگی نیست، بلکه ایستادگی در برابر کرامت انسانی است. کرد بودن امروز به معنای تقسیم شدن در مرزها است، اما در عین حال در قلب متحد بودن. سیاست ممکن است متفاوت باشد، پرچم‌ه...

  زندگی میدان نبرد     نیست n از قدیم گفته‌اند که زندگی میدان نبرد است؛ یعنی باید سختی‌ها را تحمل کرد، امید را از دست نداد، تسلیم نشد و دلسرد نشد. این به آن معنا نیست که باید برای زنده ماندن، پیشرفت یا نابودی دیگران جنگید. با این حال، با گذشت زمان، این دیدگاه در ذهن مردم ریشه دوانده و به یک باور گسترده تبدیل شده است. اما آیا زندگی واقعاً چنین است؟ آیا انسان‌ها برای جنگیدن با یکدیگر به دنیا آمده‌اند؟ بسیاری از مردم،،  هرگز زندگی را به عنوان میدان نبرد ندیده‌اند. من ، تا جایی که به یاد دارم، همیشه مجبور بوده‌ام با مشکلات دست و پنجه نرم کنم، اما هرگز از دیگران به عنوان پله‌ای برای پیشرفت خودم استفاده نکرده‌ام. برای من، زندگی فرصتی برای فهمیدن، ساختن و با هم زندگی کردن است.  نه عرصه‌ای برای تخریب و نابودی دیگران . متاسفانه، این طرز فکر در بسیاری از افراد به طرق مختلف منعکس می‌شود و خود را در روابط بین فردی، آموزش و حتی خانواده‌ها نشان می‌دهد. وقتی زندگی به عنوان یک مبارزه دیده می‌شود، دیگران به جای همراه، رقیب می‌شوند. در چنین محیطی، افراد به جای حمایت از یکدیگر، سع...

دروغ، بی‌صداقتی و سراب مدرن نویسنده: گویا روشن ( گویا آیدین ) وقتی جوان بودم، فکر می‌کردم شایعات، دروغ‌ها، تهمت‌ها و بیشتر فریب‌ها ریشه در خاورمیانه دارند. فکر می‌کردم شاید این دردها نتیجه فقر فرهنگی، دیکتاتوری‌ها یا سنت‌های پوسیده باشد. تصور می‌کردم در جوامع پیشرفته جایی برای شایعه، تهمت و فریب وجود ندارد. شاید مردم آنجا از دروغ و بی‌اخلاقی دور باشند؛ شاید مردان آنجا مهربان‌تر، صادق‌تر و مسئولیت‌پذیرتر باشند.  اما افسوس ….  زمان گذشت، مهاجرت کردم، دیدم، لمس کردم و فهمیدم. حقیقت چیزی جز این نبود: دروغ مرز جغرافیایی نمی‌شناسد. شایعات به دین یا نژاد محدود نمی‌شوند. بی‌صداقتی و بی‌اخلاقی جهانی هستند. در غرب، دروغ‌ها با لبخند گفته می‌شوند. شایعات پشت نقاب دیپلماسی پخش می‌شوند. تهمت‌ها در قراردادهای قانونی پنهان می‌شوند. افرادی که مودب به نظر می‌رسند، بی‌سروصدا آبروی یکدیگر را می‌ریزند. و مردانی که فکر می‌کردم ممکن است شریف‌تر باشند، زخم‌های عمیق‌تری به جا می‌گذارند،  نه با مشت، بلکه با بی‌تفاوتی و بی‌اعتنایی. یاد گرفتم که: سواد، انسان را نمی‌سازد؛ پیشرفت تکنولوژی، وجدان ...

داستان‌های پنهان و دردهای خاموش در قلب تاریخ ایران در اعماق تاریخ ایران، روایت‌های پنهانی وجود دارد؛ داستان‌هایی از رنج، بی‌عدالتی و سکوت اجباری. اینها داستان افرادی است که زیر ظلم شکنجه ناپدید و فراموش شدند. این داستان واقعی یک کودک چهار ساله و خانواده‌اش است؛ خانواده‌ای که به جای امنیت و آرامش، در ترس و جهل نفس می‌کشیدند. داستانی از وجدان خاموش، خشم سرکوب‌شده و حقیقتی که هرگز فرصت فریاد زدن پیدا نکرد.  در این سطور، نگاهی به زندگی ساده و انسانی خانواده‌ای خواهیم داشت که تنها جرمشان داشتن وجدان بود. چهار سال بیشتر نداشتم که تاریکی ساواک بر کشور سایه افکنده بود. زندان را نمی‌شناختم و هرگز کلمه «ساواک» را نشنیده بودم. آن روز صبح، مادرم من و برادرم را که هفت ساله بود بیدار کرد و به جایی برد که بعداً فهمیدم ساواک نام دارد. پدرم ماه‌ها مفقود شده بود. هیچ خبری، هیچ نامه‌ای، هیچ نشانه‌ای از او نبود. تا اینکه روزی یکی از دوستانش به مادرم گفت که توسط ساواک دستگیر شده است. کورکورانه به سوی امید مادرم با دست خالی برایش غذا درست کرد و ما صبح زود به درب زندان ساواک رفتیم. بعد از ساعت‌ها انتظار،...

من از این سر دنیا به آن سر دنیا نپریدم.—نویسنده گویا روشن من مهاجرت کردم، اما بهایش را با تمام وجودم پرداختم. زیرا بهای مهاجرت من صرفاً سوار شدن به هواپیما، چند ساعت پرواز، زدن چند مهر در گذرنامه و ناگهان پیدا کردن خودم در کشور دیگری نبود. شاید این به صلاح بود، زیرا چنین فاصله کوتاهی هرگز نمی‌توانست مرا به فردی که امروز هستم تبدیل کند. بنابراین: من از این سر دنیا به آن سر دنیا نپریدم. من از مرزهایی عبور کردم که روی هیچ نقشه‌ای نیستند. از مرز زبان عبور کردم؛ مجبور بودم احساساتم را با کلماتی بیان کنم که سال‌ها برایم بیگانه بودند. متوجه شدم که سکوت گاهی گویاتر از هر زبانی است. از مرز باورها عبور کردم. باورهایی که توسط خانواده القا شده‌اند، توسط جامعه تحمیل و مورد سوءاستفاده سیاسی قرار گرفته‌اند. با انجام این کار، یاد گرفتم که هیچ ایده‌ای فقط به خاطر قدیمی بودن مقدس نیست و هیچ ایده‌ای فقط به خاطر جدید بودن درست نیست. هر باوری باید با حقیقت، عدالت و انسانیت سنجیده شود. از مرز فرهنگ‌ها عبور کردم. در کنار مردمی نشستم که رنگ پوست، زبان، مذهب و آداب و رسومشان با من متفاوت بود، اما دردشان با من ...

خدا در کدام طرف است؟ این شاید یکی از قدیمی‌ترین پرسش‌های تاریخ بشر باشد. پرسشی که بارها و بارها، از میدان‌های نبرد گرفته تا محراب‌ها، از کاخ‌ها گرفته تا خانه‌های خیریه، پرسیده شده است: خدا در کدام طرف است؟ به ندرت جنگی بوده است که در آن هر دو طرف خود را نمایندگان خدا ندانند. هیچ قدرتی وجود نداشته که از نام خدا برای مشروعیت بخشیدن به خود استفاده نکرده باشد. حتی بزرگترین جنایات نیز گاهی با شعارهای مقدس آغاز شده‌اند. اما آیا خدا واقعاً از یک قوم، یک کشور، یک دین یا یک حزب سیاسی حمایت می‌کند؟ اگر چنین است، چرا تاریخ پر از شکست کسانی است که خود را "ارتش خدا" می‌نامیدند؟ چرا حکومت‌هایی که نام خدا را بر پرچم‌های خود حک کرده‌اند، گاهی با ظلم، فساد و ستم همراه بوده‌اند؟ اگر صرفاً ادعا کافی بود، هیچ مستبدی در تاریخ وجود نداشت که خود را بر حق‌ نداند. شاید مشکل این است که مردم می‌خواهند خدا را به اردوگاه خود بیاورند، به جای اینکه به عدالت و حقیقت نزدیک‌تر شوند. در بسیاری از متون دینی، از خدا در کنار ارزش‌هایی مانند عدالت، حقیقت، امانت، مهربانی و حمایت از مظلومان یاد می‌شود، نه اینکه او ر...

  وقتی انسان برای تأیید دیگران، هویت خود را از دست می‌دهد یکی از پیچیده‌ترین نیازهای انسانی، نیاز به دیده شدن و پذیرفته شدن است. انسان‌ها می‌خواهند ارزشمند، مورد احترام و معنادار برای دیگران باشند. اما وقتی این نیاز از حد طبیعی فراتر می‌رود، می‌تواند انسان را از خود بیگانه کند. برخی افراد تمام زندگی خود را صرف تلاش برای خشنود کردن و تحسین دیگران می‌کنند، به جای اینکه ارزش خود را در شخصیت واقعی، تلاش، صداقت و توانایی‌هایشان بیابند. به جای خلق خود واقعی‌شان، تصویری خلق می‌کنند که دیگران دوست داشته باشند. این افراد گاهی اوقات آنقدر درگیر اثبات خود می‌شوند که حقیقت را فدا می‌کنند. آنها داستان‌ها را اغراق می‌کنند، در موفقیت‌ها اغراق می‌شوند و نقاط ضعف را پنهان می‌کنند؛ نه همیشه از روی بدخواهی، بلکه از ترس اینکه بدون این تصویر ساخته شده، ارزش کمی داشته باشند. اما بزرگترین آسیب این رفتار از دست دادن اعتماد دیگران نیست؛ بلکه از دست دادن ارتباط با خود است. کسی که سال‌ها به دنبال تأیید دیگران زندگی کرده است، ممکن است در نهایت فراموش کند که کدام بخش‌های وجودش واقعی است و کدام‌ها برای جلب توجه...

افرادی که همیشه نقش قربانی را بازی می‌کند،  ما معمولاً به قربانی اعتبار می‌دهیم. برایشان دلسوزی می‌کنیم، آنها را باور می‌کنیم و در کنارشان می‌ایستیم. اما حقیقتی وجود دارد که به ندرت از آن صحبت می‌شود: همه کسانی که خود را قربانی می‌نامند، در واقع قربانی نیستند.  برخی افراد سال‌ها پشت نقش قربانی پنهان می‌شوند.  در هر اختلافی، وانمود به بی‌گناهی می‌کنند. دیگران را برای هر رابطه‌ی از هم پاشیده‌ای سرزنش می‌کنند. و هر انتقادی را که می‌شنوند، بی‌عدالتی می‌نامند. آنها همیشه آسیب دیده‌اند، پیوسته حق با آنهاست و مدام شخص دیگری مقصر است. آیا ممکن است تمام عمر قربانی باشید و هرگز اشتباه نکنید؟ کسانی که هرگز اشتباهات خود را نمی‌پذیرند، موذیانه به دیگران آسیب می‌رسانند. آنها تقصیر اعمال خود را به گردن اطرافیانشان می‌اندازند. و با گریه از احساسات دیگران سوءاستفاده می‌کنند؛ حقیقت را پشت شکایات پنهان می‌کنند؛ و با تظاهر به اینکه خودشان مقصر نیستند، از آشکار شدن ماهیت واقعی خود جلوگیری می‌کنند. بدترین بی‌عدالتی‌ها همیشه با فریاد و خشونت انجام نمی‌شوند. گاهی اوقات بی‌عدالتی خود را در لباس ب...

مرد هزار چهره خاورمیانه تحلیلی از رجب طیب اردوغان و سیاست قدرت چندلایه در جهان معاصر در دنیای پیچیده و چندلایهٔ سیاست، گاه چهره‌هایی ظهور می‌کنند که نمی‌توان آن‌ها را به‌راحتی در قالب تعاریف سنتی گنجاند؛ شخصیت‌هایی که نمی‌شود با یک واژه یا ویژگی توصیفشان کرد. رجب طیب اردوغان بی‌شک یکی از این چهره‌هاست؛ مردی با هزار نقاب، نقش و تاکتیک. او صرفاً یک سیاستمدار نیست، بلکه کارگردانی زبردست در صحنهٔ قدرت است؛ صحنه را طراحی می‌کند، نقش‌ها را بازتعریف می‌نماید و مهره‌ها را بی‌سروصدا جابه‌جا می‌سازد، بی‌آنکه ظاهراً کسی را برنجاند. برای برخی، او صدای مردم و ناجی فرودستان است؛ برای برخی دیگر، یکی از زیرک‌ترین سیاستمداران زمانه‌مان. اردوغان فعالیت سیاسی خود را با چهره‌ای اصلاح‌طلب، نزدیک به اقشار مذهبی و مردمی آغاز کرد. اقتصاد را رونق داد، به غرب لبخند زد، اتحاد با ناتو را حفظ کرد و رؤیای پیوستن به اتحادیهٔ اروپا را زنده نگه داشت. اما با گذشت زمان، این چهره تغییر کرد. رهبری تازه از زیر نقاب بیرون آمد: چهره‌ای ملی‌گرا، اقتدارگرا و مرکزگرا. او کنترل رسانه‌ها را تشدید کرد، قوهٔ قضائیه را تابع ساخت و ق...

زنان ترکیه؛ قربانیان کلیشه تلویزیونی من سال‌ها در ترکیه زندگی کردم. با خانواده‌های مختلفی تعامل داشتم، در خانه‌هایشان نشستم، با زنان زیادی آشنا شدم و با برخی از آنها دوستی‌های عمیقی برقرار کردم. شاید به همین دلیل است که تماشای برخی از سریال‌های تلویزیونی ترکیه‌ای برای من صرفاً سرگرمی نیست؛ گاهی اوقات واقعاً آزاردهنده است. مشکل من این نیست که چرا یک زن در یک سریال خیانت می‌کند. خیانت، مانند بسیاری از رفتارهای انسانی دیگر، می‌تواند موضوع یک داستان باشد. قرار نیست هنر فقط افراد خوب و رفتارهای مطلوب را به تصویر بکشد. مشکل از جایی شروع می‌شود که خیانت زنان، حسادت، رقابت بین زنان و روابط عاطفی ناسالم به طور مکرر به عنوان عناصر اصلی داستان استفاده می‌شوند. وقتی این تصویر در یک یا دو سریال ظاهر می‌شود، می‌توان آن را به سادگی بخشی از یک داستان دانست. اما وقتی همین الگو تکرار می‌شود و آن سریال‌ها در کشورها و با زبان‌های مختلف پخش می‌شوند، موضوع دیگر صرفاً یک داستان نیست. برای بیننده‌ای که هرگز در ترکیه زندگی نکرده، هرگز با خانواده‌های ترک معاشرت نداشته و جامعه ترکیه را از نزدیک نمی‌شناسد، طبیعی ...