از تاریکی به روشنایی

دیوانه‌ها همیشه در تیمارستان نیستند  گاهی به دنیا نگاه می‌کنم و از خودم می‌پرسم: آیا تعریف ما از «دیوانگی» شاید اشتباه  است؟ سال‌ها فکر می‌کردیم دیوانه کسی است که در خیابان با خودش حرف می‌زند، رفتارهای عجیبی دارد یا در بیمارستان روانی بستری است.  اما اگر این تعریف را کنار بگذاریم و به سیاست نگاه کنیم، سوال عجیبی پیش می‌آید: آیا ممکن است برخی از خطرناک‌ترین دیوانگی‌های جهان درست پشت میزهای سیاسی که با پرچم‌های ملی پوشیده شده‌اند، اتفاق بیفتد؟  تصور کنید: کسی با کت و شلوار پشت میز می‌نشیند، سخنرانی می‌کند، لبخند می‌زند و با جدیت تمام درباره «آینده ملت» صحبت می‌کند. سپس، با چند امضا، چند دستور و چند تصمیم، زندگی میلیون‌ها نفر را تغییر می‌دهد، جنگ را شعله‌ور می‌کند، تحریم‌هایی را علیه یک کشور اعمال می‌کند، اقتصاد را به آستانه فروپاشی می‌رساند و میلیون‌ها نفر را آواره می‌کند. و گاهی اوقات، حتی جهان را به آستانه یک فاجعه بزرگ می‌کشاند. سپس  در همانجا می‌نشیند و با آرامش می‌گوید: «این تصمیم برای تضمین امنیت مردم لازم بود.» ببخشید، اما اگر کسی می‌تواند با چنین خونسردی ب...

تمایز بین صدام و دیگر جنایتکاران من در این مقاله از صدام حسین دفاع نمی‌کنم. زیرا  صدام حسین یک جنایتکار بود. او دشمن مردم عراق، به ویژه کردها، بود؛، مردم عراق در دوران حکومت او زخم‌های عمیقی متحمل شدند؛ این زخم‌ها در روح، جسم و حافظه تاریخ آنها    قابل مشاهده است. بنابراین من از صدام یا هیچ دیکتاتور دیگری دفاع نمی‌کنم. اما سوالی دارم؟ جنایتکارانی که امروز پشت تریبون‌های رسمی جهان ایستاده‌اند و درباره صلح، آزادی، حقوق بشر و آینده بشریت سخنرانی می‌کنند، چه نقشی دارند؟ آیا جرم فقط در صورتی جرم است که توسط طرف مقابل ارتکاب یابد؟  آیا همین اعمال وقتی توسط یک کشور متحد انجام شود، ناگهان ماهیت متفاوتی پیدا می‌کنند؟  بمبی که توسط هواپیمای متحد انداخته می‌شود، یک «عملیات نظامی» است؟ اما اگر همان بمب توسط طرف مقابل انداخته شود،آیا جرم محسوب می‌شود؟ آیا کودکی که در یک کشور مدرن کشته می‌شود، ارزش بیشتری نسبت به کودکی دارد که در یک کشور سنتی کشته می‌شود؟ اینجاست که من با سیاست جهانی مشکل دارم. مشکل من فقط با دیکتاتورها نیست. مشکل من با استانداردهای دوگانه‌ای است که دیکتاتوره...

لطفا ما را نجات ندهید. ‏‎گاهی واقعاً نمی‌دانم باید به سیاستمداران جهان بخندم یا نفرینشان کنم! ‏‎هر روز یک نفر با کت‌وشلوار اتوکشیده، پشت تریبون می‌ایستد و با قیافه‌ای که انگار تازه عقل کل جهان شده، می‌گوید: ‏‎«ما برای امنیت مردم وارد جنگ شدیم.» ‏‎عالی است! فقط از روی کنجکاوی: مردم دقیقاً کجا هستند؟ ‏‎چون عجیب است؛ هر بار که جنگ شروع می‌شود، موشک‌ها به سمت خانه مردم می‌روند، اما خودِ کسانی که جنگ را شروع کرده‌اند، معمولاً جای بسیار امنی تشریف دارند! ‏‎آن‌ها جنگ را روی نقشه می‌بینند؛ مردم، جنگ را از پنجره خانه‌شان مشاهده می کنند. ‏‎آن‌ها از «پیروزی» حرف می‌زنند؛ مردم دنبال یک جای امن برای ماندن هستند ‏‎آن‌ها می‌گویند: «تلفات اجتناب‌ناپذیر است.» ‏‎بله، البته! ‏‎فقط یک نکته: ‏‎تلفات اجتناب‌ناپذیر، معمولاً خانواده شما نیستند! ‏‎و چه جالب که در فرهنگ سیاسی امروز، بمبِ خودی همیشه «دفاع» است و بمبِ دشمن همیشه «تروریسم». ‏‎موشک انها اگر به خانه شما بخورد، جنایت است؛ اگر به خانه آنها بخورد، «عملیات دقیق نظامی»! ‏‎احتمالاً موشک‌ها هم تابع ملیت هستند و قبل از انفجار پاسپورتشان را نشان می‌دهند! ‏‎ب...

زنان ترکیه؛ قربانیان کلیشه تلویزیونی من سال‌ها در ترکیه زندگی کردم. با خانواده‌های مختلفی تعامل داشتم، در خانه‌هایشان نشستم، با زنان زیادی آشنا شدم و با برخی از آنها دوستی‌های عمیقی برقرار کردم. شاید به همین دلیل است که تماشای برخی از سریال‌های تلویزیونی ترکیه‌ای برای من صرفاً سرگرمی نیست؛ گاهی اوقات واقعاً آزاردهنده است. مشکل من این نیست که چرا یک زن در یک سریال خیانت می‌کند. خیانت، مانند بسیاری از رفتارهای انسانی دیگر، می‌تواند موضوع یک داستان باشد. قرار نیست هنر فقط افراد خوب و رفتارهای مطلوب را به تصویر بکشد. مشکل از جایی شروع می‌شود که خیانت زنان، حسادت، رقابت بین زنان و روابط عاطفی ناسالم به طور مکرر به عنوان عناصر اصلی داستان استفاده می‌شوند. وقتی این تصویر در یک یا دو سریال ظاهر می‌شود، می‌توان آن را به سادگی بخشی از یک داستان دانست. اما وقتی همین الگو تکرار می‌شود و آن سریال‌ها در کشورها و با زبان‌های مختلف پخش می‌شوند، موضوع دیگر صرفاً یک داستان نیست. برای بیننده‌ای که هرگز در ترکیه زندگی نکرده، هرگز با خانواده‌های ترک معاشرت نداشته و جامعه ترکیه را از نزدیک نمی‌شناسد، طبیعی ...

یک جرقه، دنیا را به آتش می‌کشد. تاریخ بارها نشان داده است که یک اتفاق کوچک می‌تواند آغاز یک بحران بزرگ باشد. ترور ولیعهد اتریش در سال ۱۹۱۴ تنها یک شلیک بود، اما همان شلیک منجر به جنگ جهانی اول شد، جنگی که جان میلیون‌ها نفر را گرفت. امروزه، جهان در شرایطی قرار دارد که درگیری‌های سیاسی، اقتصادی و نظامی مانند یک بشکه باروت هستند و برای انفجار تنها به یک جرقه نیاز دارند. در حال حاضر، درگیری بین روسیه و غرب در جنگ اوکراین، اختلافات بین چین و ایالات متحده بر سر تایوان و دریای چین جنوبی، جنگ ایران و اسرائیل،    نسل‌کشی مردم فلسطین، کشتار سیستماتیک مردم یمن، قتل و علم    روهینگیا در میانمار، جنگ داخلی سودان، جنگ و تنش بین پاکستان و افغانستان، حمله اسرائیل به سوریه و فقر و بی‌عدالتی ناشی از مبارزات قدرت منطقه‌ای و مسابقات تسلیحاتی، همگی بحران‌های به هم پیوسته‌ای را ایجاد کرده‌اند. در چنین شرایطی، یک محاسبه اشتباه، یک حمله محدود یا حتی یک حادثه غیرعمدی می‌تواند عواقب گسترده‌ای داشته باشد که فراتر از منطقه بحران فوری گسترش می‌یابد. روسیه که بزرگترین زرادخانه هسته‌ای جهان را در ...