از تاریکی به روشنایی

ن گاه آتاتورک به سیاست اردوغان اگر آتاتورک امروز زنده بود، احتمالاً بیشتر به دستاوردهای اردوغان توجه می‌کرد تا به معرفی خودش. این تمایز بسیار مهم است زیرا در سیاست، آنچه یک سیاستمدار درباره یک شخصیت تاریخی می‌گوید، همیشه با آنچه که واقعاً از آن شخصیت به جا مانده، همسو نیست.  اردوغان سال‌هاست که می‌داند نمی‌تواند آتاتورک را از تاریخ ترکیه پاک کند. آتاتورک صرفاً یک رئیس جمهور یا فرمانده نظامی نبود؛ او بنیانگذار جمهوری ترکیه و رهبر حزبی بود که نام و هویتش به طور جدایی‌ناپذیری با جمهوری‌خواهی و سکولاریسم پیوند خورده است. بنابراین، اختلاف اردوغان با آتاتورک را نمی‌توان با چند جمله در مورد احترام یا بی‌احترامی شخصی حل کرد. مشکل عمیق‌تر است :   اردوغان با کدام جنبه‌های جمهوری آتاتورک موافق است و کدام یک را می‌خواهد تغییر دهد؟ برای درک این تفاوت، باید به خود آتاتورک مراجعه کنیم، نه به تفاسیری که سیاستمداران امروز از او ارائه می‌دهند. آتاتورک موضع روشنی در مورد دین داشت. او آن را انکار نکرد؛ برعکس، در سخنرانی‌های ضبط‌شده‌اش، از دین به عنوان یک امر وجدانی صحبت می‌کرد و تأکید داشت که دین...