از تاریکی به روشنایی

مرد هزار چهره خاورمیانه تحلیلی از رجب طیب اردوغان و سیاست قدرت چندلایه در جهان معاصر در دنیای پیچیده و چندلایهٔ سیاست، گاه چهره‌هایی ظهور می‌کنند که نمی‌توان آن‌ها را به‌راحتی در قالب تعاریف سنتی گنجاند؛ شخصیت‌هایی که نمی‌شود با یک واژه یا ویژگی توصیفشان کرد. رجب طیب اردوغان بی‌شک یکی از این چهره‌هاست؛ مردی با هزار نقاب، نقش و تاکتیک. او صرفاً یک سیاستمدار نیست، بلکه کارگردانی زبردست در صحنهٔ قدرت است؛ صحنه را طراحی می‌کند، نقش‌ها را بازتعریف می‌نماید و مهره‌ها را بی‌سروصدا جابه‌جا می‌سازد، بی‌آنکه ظاهراً کسی را برنجاند. برای برخی، او صدای مردم و ناجی فرودستان است؛ برای برخی دیگر، یکی از زیرک‌ترین سیاستمداران زمانه‌مان. اردوغان فعالیت سیاسی خود را با چهره‌ای اصلاح‌طلب، نزدیک به اقشار مذهبی و مردمی آغاز کرد. اقتصاد را رونق داد، به غرب لبخند زد، اتحاد با ناتو را حفظ کرد و رؤیای پیوستن به اتحادیهٔ اروپا را زنده نگه داشت. اما با گذشت زمان، این چهره تغییر کرد. رهبری تازه از زیر نقاب بیرون آمد: چهره‌ای ملی‌گرا، اقتدارگرا و مرکزگرا. او کنترل رسانه‌ها را تشدید کرد، قوهٔ قضائیه را تابع ساخت و ق...

بارزانی و حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) ( . بارزانی   و   حزب   کارگران   کردستان  ( پ‌ک‌ک )  از   بدو   تأسیس،   روابط   پیچیده‌ای   داشته‌اند . در   ابتدا   این   دو   گروه   رابطه   نزدیکی   با   هم   داشتند   و   در   مبارزات   کردها   با   هم   همکاری   می‌کردند . بارزانی   به‌عنوان   رهبر   حزب   دموکرات   کردستان   عراق   و   پ‌ک‌ک   به‌عنوان   یک   گروه   شبه‌نظامی   مسلح   در   ترکیه،   در   مقاطعی   علیه   دشمنان مشترک   خود،   از   جمله   دولت‌های   ترکیه   و   عراق،   همکاری   و   مبارزه   می‌کردند . اما   این   روابط   به   دلایل   مختلف،   در   طول   زمان   به‌طور   قابل‌ توجهی   تغییر   کرد . یکی   از   دلایل   اصلی...

اهدای عضو، اهدای زندگی‌ست در گذشته، مردم بیشتر ملاحظه می‌کردند و نسبت به یکدیگر احساس مسئولیت می‌کردند. با این حال، امروزه بسیاری نسبت به درد و رنج همنوعان خود بی‌تفاوت شده‌اند و از مسئولیت خود شانه خالی می‌کنند. به نظر می‌رسد که عشق و محبت رنگ باخته است و درد و بیماری فقط برای عده‌ای خاص محفوظ است؛ با این حال، همه ما از یک جنس هستیم و هیچ کس نمی‌داند چه زمانی بیماری یا مرگ فرا می‌رسد. گاهی اوقات کلیه‌ها، قلب، کبد، ریه‌ها یا حتی دریچه‌های قلب به طور ناگهانی از کار می‌افتند و منجر به مرگ زودرس می‌شوند. اما به لطف پیشرفت‌های پزشکی، اکنون می‌توان افراد را نجات داد - به ویژه از طریق معجزه‌ای به نام اهدای عضو. با این حال، این معجزه کاملاً به تفکر بشردوستانه و تصمیم آگاهانه بستگان فرد مرگ مغزی یا متوفی بستگی دارد. متأسفانه، جامعه هنوز به ندرت در این راستا گام‌های جدی و مؤثر برمی‌دارد. یکی از دلایل اصلی این بی‌عملی، عدم آگاهی از تفاوت بین مرگ مغزی و کما است. مرگ مغزی به معنای توقف کامل و برگشت‌ناپذیر فعالیت مغز است. در این حالت، فرد مبتلا هیچ ارتباطی با محیط ندارد، به محرک‌ها پاسخ نمی‌دهد و ح...

خوشبختی چیست؟ خوشبختی واژه‌ای زیباست که در هر فرهنگ و ایدئولوژی، مفهومی ارزشمند و محبوب به شمار می‌آید؛ واژه‌ای که همه انسان‌ها برای رسیدن به آن تلاش می‌کنند. ا این خوشبختی می‌تواند در دل یک روستای دورافتاده یا در مجلل‌ترین نقطه دنیا باشد. آنچه مهم است مکان نیست، بلکه احساسی است که فرد نسبت به زندگی خود در آن نقطه از جهان دارد. جایی که خود را خوشبخت می‌داند. زیرا هر کس از زاویه‌ای به شادی نگاه می‌کند و مسیرهای متفاوتی را برای رسیدن به آن طی می‌کند. با این حال، پیش‌بینی موفقیت در این مسیر دشوار و گاهی غیرممکن است، زیرا عوامل زیادی در شکل‌گیری شادی دخیل هستند که خارج از کنترل انسان هستند. برخی معتقدند که خوشبختی به توانایی فرد بستگی دارد. اما در جهانی که شکاف‌های طبقاتی عمیق است، آیا همه با حقوق و فرصت‌های برابر رشد می‌کنند؟ آیا شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی برای همه یکسان است؟ به عنوان مثال: کودکانی هستند که به دلیل فقر، رشد جسمی، عاطفی، روانی، اجتماعی و ذهنی مناسبی ندارند. حدود ۸۰ درصد از این کودکان با مشکلاتی مانند کم‌خونی، کاهش وزن، بیماری‌های چشمی، قلبی، پوستی و سوءتغذیه مواجه هس...

ت حلیل و بررسی حمله ارتش اسرائیل به کشتی حامل کمک‌های انسانی هیچ‌کس انتظار چنین فاجعه‌ای را نداشت؛ گرچه اسرائیل پیش‌تر هشدار داده بود که در صورت ورود کشتی‌ها واکنشی شدید نشان خواهد داد، اما کمتر کسی تصور می‌کرد این برخورد تا این اندازه خشونت‌بار و بی‌پروا باشد؛ تا جایی که اسرائیل آشکارا قوانین ناتو و کنوانسیون ژنو را زیر پا گذاشت: ۱. بُعد سیاسی این اتفاق برای نخستین‌بار صدای معترض یک مقام دولتی ترک علیه اسرائیل را به گوش مردم رساند و اردوغان را به چهره‌ای محبوب در جهان عرب و میان رأی‌دهندگان ترکیه تبدیل کرد. ۳. بُعد انسانی و تبلیغاتی دیگر این اردوغان بود که سخنرانی‌هایش با اشتیاق در جهان عرب دنبال می‌شد و نفوذ ایران در فلسطین، حداقل به‌طور موقت کاهش یافت. اسرائیل بار دیگر نشان داد که پایبند هیچ‌یک از قوانین بین‌المللی نیست. عملیات نظامی در آب‌های بین‌المللی، برخلاف اصول حقوق دریاها شلیک به افراد غیرمسلح مصادره‌ی دارایی‌های قانونی، به‌شیوه‌ای که یادآور دزدی دریایی است حمله به خبرنگاران و وارد آوردن خسارات چند میلیون دلاری به تجهیزات UP-Link و خودروهای پخش زنده قتل افراد بی‌گناه من ب...

داروهای تقلبی؛ تهدیدی جهانی برای سلامت بشر امروزه فروش گسترده‌ی داروهای تقلبی در بازارهای جهانی به یکی از جدی‌ترین تهدیدات برای سلامت انسان‌ها تبدیل شده است. این داروها نه تنها فاقد مادهٔ مؤثر دارویی هستند، بلکه به‌دلیل ترکیبات ناشناخته و خطرناک شیمیایی، عوارضی گاه جبران‌ناپذیر بر بدن انسان می‌گذارند. برخی کشورهای اروپایی بر این باورند که داروهای تقلبی بیشتر شامل محصولات آرایشی، بهداشتی، جنسی و مُسکن‌ها هستند و از روی بسته‌بندی‌شان می‌توان آن‌ها را از نمونه‌های اصلی تشخیص داد. اما تجربه و تحقیق‌های میدانی من نشان می‌دهد که این تصور همیشه درست نیست. چرا که برخی داروهای جعلی با مهارت بالا و با تقلید کامل از جلد، بروشور و حتی برچسب و شماره‌های رسمی وزارت بهداشت، به‌گونه‌ای بسته‌بندی می‌شوند که به‌سختی از نمونه‌های اصل قابل تشخیص‌اند. هرچند این پدیده در بسیاری از کشورهای جهان دیده می‌شود، اما دامنهٔ گسترش و مصرف آن در کشورهای در حال توسعه، به‌واسطهٔ فقر اقتصادی، ضعف نظارت‌های بهداشتی و فساد ساختاری، بسیار چشمگیرتر است. کشورهایی همچون  افغانستان ، پاکستان   عراق که درگیر بی‌ثباتی...

ترکمن‌های شمال عراق؛ ملتی که فراموش شده‌اند در میانه‌ی بحران‌ها و منازعات پرشمار خاورمیانه، نگاه به شمال عراق ما را با یکی از قدیمی‌ترین و مظلوم‌ترین ملت‌های این سرزمین روبه‌رو می‌کند: ترکمن‌ها. قومی ریشه‌دار و اصیل که همواره در سایه‌ی رقابت‌های قومی و منافع سیاسی دیگران، قربانی تبعیض و بی‌عدالتی شده‌اند. ترکمن‌ها در طول تاریخ نشان داده‌اند که به همزیستی مسالمت‌آمیز با دیگر اقوام ساکن در شمال عراق، به‌ویژه کردها و اعراب، پایبند بوده‌اند. با این‌ حال، با نگاهی به رویدادهای دو دهه‌ی گذشته، روشن است که بیشترین آسیب‌ها از خشونت‌ها، تبعیض‌ها و بی‌ثباتی‌ها را همین قوم متحمل شده‌ است. پس از اشغال عراق توسط آمریکا در سال ۲۰۰۳، کردها با اتکا به حمایت‌های واشنگتن، قدرت خود را در منطقه افزایش دادند. در همین حال، شیعیان پشتوانه‌ای قوی از جانب ایران به دست آوردند و اهل‌سنت نیز توانستند به‌سرعت برای خود متحدانی بیابند. اما ترکمن‌ها، برخلاف دیگر گروه‌ها، بدون هیچ‌گونه حامی خارجی یا نیروی نظامی باقی ماندند. این بی‌پناهی موجب شد تا سهم آن‌ها از قدرت سیاسی به شدت محدود شود و حقوق تاریخی‌شان، به‌ویژه د...

پناهندگان عراقی در سوریه  باری دیگر احساس می‌کنم وظیفه دارم درباره‌ی این موضوع بنویسم؛ تا فریادی باشم در برابر بی‌عدالتی‌های کمیساریای عالی پناهندگان، به‌ویژه دفتر دمشق. چرا که در برابر این ستم، سکوت حاکم است، حقایق نادیده گرفته شده‌اند و هیچ‌کس لب به اعتراض نمی‌گشاید. این انسان‌ها، تنها به‌خاطر نجات از مرگ، سرزمین خود را پشت‌سر گذاشته‌اند. در حالی که هر روز صدها نفر در گوشه‌وکنار عراق قربانی انفجارها می‌شوند، این سازمان حتی کمترین حقوق و احترامی برای آنان قائل نیست و آن‌ها را وادار کرده تا با جمع‌آوری بطری‌های پلاستیکی، روزنامه‌های باطله، دست‌فروشی و کارهای سخت و ناچیز، روزگار تلخ و دردناکی را سپری کنند. نمی‌دانم این سازمان با کدام منطق، اساس و وجدان، چنین رفتارهایی را با پناهندگان عراقی روا می‌دارد و از انجام کوچک‌ترین وظایف خود نیز سرباز می‌زند. برای نمونه، در حالی که سازمان ملل وظیفه دارد براساس اسامی ثبت‌شده و نوبت تعیین‌شده پناهجویان را دعوت کند، روزی را برای «کمک مالی» و روز دیگری را برای «مصاحبه کشوری» مشخص کرده است. در این شرایط، پناهندگان ناچارند شب را در خیابان، مقاب...

ا فقر چیست؟ ای کاش در این جهان چیزی به نام فقر وجود نداشت؛ ای کاش همه از زندگی‌ای آرام، بی‌دغدغه و آبرومند بهره‌مند بودند. زیرا فقر، پیش از آن‌که سفره‌ای را خالی کند، ذهن را می‌فرساید و اندیشه را می‌خشکاند. آدمی که درگیر فقر است، کمتر فرصت می‌یابد  به جهان اطرافش بنگرد. او ناآگاهانه، طعمه‌ی کسانی می‌شود که با نیت‌های تاریک، روح و جانش را مسموم می‌کنند؛ و این سم، می‌تواند جهانی را آلوده سازد.  البته ستمگرانِ عالم، خوب می‌دانند چگونه از فقر، به سود انگیزه‌های شومشان بهره‌برداری کنند. بسته به اینکه فرد در دام کدام گروه یا ایدئولوژی گرفتار آید، مسیری برایش ترسیم می‌شود که با سراب امید، به تباهی می‌انجامد. چرا که کسی که در زندگی هدف و امیدی ندارد، مانند بدنی بیمار و نحیف است که در برابر هر آلودگی‌ای بی‌دفاع می‌ماند. فقر، او را به ورطه‌ی پریشانی و بی‌پناهی می‌کشاند، بی‌آنکه بداند قدم‌هایش به‌سوی نابودی‌ست. خستگی، ناامیدی، و احساس بی‌ارزشی، او را از هر اندیشه‌ی خردمندانه‌ای دور کرده و تمنای یک لحظه آسودگی، او را به ورطه‌ی تصمیم‌های خطرناک می‌کشاند؛ بی‌خبر از فردایی که ممکن است دیگر...

بی کسی چیست؟ «  حقش است»؛ زهر  فرهنگی که ریشه در بی‌عدالتی دارد تحلیلی بر عادی‌سازی ظلم در جوامع خاورمیانه در خاورمیانه، بی‌کسی فقط یک احساس شخصی نیست،  بلکه یک وضعیت اجتماعی همه‌گیر است. این منطقه، با تاریخ انباشته از جنگ،تبعیض، بحران و بستر شکل‌گیری عمیق‌ترین نوع درماندگی انسانی شده است. اما آن‌چه بیش از رنج‌، زخم می‌زند، نه فقط بی‌عدالتی است، بلکه واکنش مردم به آن: بی‌تفاوتی، انکار و جمله‌ای ساده اما مرگبار؛ «حقش است.» این عبارت کوتاه، سال‌هاست که مانند سمی خزنده در جان جوامع ما نفوذ کرده است.  واژه‌ای که خشونت را توجیه می‌کند، قربانی رامسئول بدبختی خود می‌داند و قاتل را تبرئه. «حقش است»  نه‌تنها یک جمله نیست، بلکه یک رویکرد فرهنگی است که از کودک  تاسیاست‌مدار، آن را تکرار می‌کنند، بی‌آنکه بفهمند چه خونی از زبانشان می‌چکد. در بسیاری از جوامع، اگر فردی مورد خشونت واقع شود،  نخستین پرسش این است که «چه کرده که مستحق آن بوده؟»  یکی از دوستانم اهل ترکیه می‌گفت: «اگر دیدی ده نفر یک نفر را کتک می‌زنند، هرگز گناه آن یک نفر را زیر سوال نبر. شاید آن فرد ...