اخلاق گزینشی: وقتی سیاست، معیار زندگی را تعیین می‌کند
اخلاق گزینشی: وقتی سیاست، معیار زندگی را تعیین می‌کند
یک کشور می‌تواند با هلیکوپتر از هوا غذا پرتاب کند تا حیوانات را از گرسنگی نجات دهد؛ اما همان کشور در مواجهه با قتل‌عام، نابودی خانواده‌ها و نقض حقوق مسلمانان سکوت می‌کند. این تناقض دیگر صرفاً یک مسئله انسانی نیست، بلکه یک مسئله سیاسی و اخلاقی است.
سوال این نیست که چرا به حیوانات غذا داده می‌شود. اتفاقاً رفاه حیوانات نشانه‌ای از احترام به زندگی است و هیچ اشکالی در این مورد وجود ندارد. سوال اصلی این است که چرا این احترام به زندگی در سیاست خارجی بسیاری از دولت‌ها به طور مساوی برای همه مردم اعمال نمی‌شود.
اگر زندگی یک حیوان ارزشمند است، چگونه می‌توان زندگی یک انسان را بر اساس دین، ملیت، قومیت یا وابستگی سیاسی او ارزش‌گذاری کرد؟
این موضوع، مسئله حقوق بشر را مطرح می‌کند؛ مفهومی که در اصل باید از مرزهای سیاسی و منافع ملی فراتر رود. با این حال، در عمل، حقوق بشر به ابزاری تبدیل شده است که در یک جا با صدای بلند از آن دفاع می‌شود و ناگهان به محض اینکه قربانی مسلمان باشد یا دولت مورد نظر با متحدان سیاسی خود درگیر شود، جای خود را به یک مسئله اخلاقی می‌دهد.
سوال حقوق بشر در اینجا مطرح می‌شود؛ مفهومی که باید از مرزهای سیاسی و منافع ملی فراتر رود. این یک تناقض خطرناک است.
از یک سو نمی‌توان بودجه عمومی را برای نجات جان حیوانات اختصاص داد و از سوی دیگر، مرگ میلیون‌ها نفر را به عنوان «عواقب جنگ»، «نگرانی‌های امنیتی» یا «ضرورت سیاسی» توجیه کرد. چنین لفاظی‌هایی ممکن است از نظر سیاسی مرگ را توجیه کند، اما آن را از نظر اخلاقی قابل توجیه نمی‌کند.
این فقط مربوط به مسلمانان نیست؛ بلکه مربوط به ماهیت انسانیت است. اگر امروز ارزش جان یک مسلمان به دلیل مذهبش نادیده گرفته می‌شود، فردا می‌توان همین منطق را برای هر انسان دیگری به کار برد. اخلاق واقعی فقط زمانی معنا پیدا می‌کند که قربانی به اردوگاه سیاسی خود تعلق نداشته باشد.
دولت‌ها ممکن است منافع ملی، متحدان، دشمنان و محاسبات ژئوپلیتیکی خود را داشته باشند. اما هیچ یک از اینها نباید تعیین کند که کدام افراد شایسته دلسوزی هستند و کدام یک باید ساکت شوند.
سوال اساسی این است: آیا این کشورها واقعاً به ارزش زندگی اعتقاد دارند یا فقط زمانی از اخلاق صحبت می‌کنند که با منافع سیاسی آنها در تضاد نباشد؟
شاید این چیزی بیش از فریب دادن مردم باشد. گاهی اوقات دولت‌ها چنان درگیر تبلیغات و منافع سیاسی خود می‌شوند که خودشان هم همان روایت را برای توجیه اعمالشان باور می‌کنند.
اما حقیقت ساده این است: انسان ،انسان است.
اگر احساس می‌کنیم که موظف به نجات یک حیوان هستیم، نمی‌توانیم نسبت به رنج انسان‌ها بی‌تفاوت بمانیم. و اگر حقوق بشر واقعاً یک اصل اخلاقی است، نباید بر اساس ملیت، مذهب یا وابستگی سیاسی قربانی باشد.
مشکل در دنیای امروز فقدان شعارهای اخلاقی نیست؛ مشکل، اخلاقی است که در برابر قدرت سیاسی سر تعظیم فرود می‌آورد.
و این دقیقاً همان سوالی است که باید از دولت‌ها پرسیده شود: اگر ارزش جان انسان برای شما یک اصل است، چرا همیشه به طور مساوی برای همه مردم اعمال نمی‌شود؟؟
نویسنده: گویا روشن
کلیه حقوق محفوظ است.
نظرات