پروژه‌های تفرقه‌افکنانه ترامپ در خاورمیانه— نویسنده گویا روشن

 همبستگی مرزی ترکیه و آذربایجان: بازی ترامپ و قربانیان آن: کل خاورمیانه 

در سال‌های اخیر، پروژه «همبستگی مرزی ترکیه و آذربایجان» در سایه سیاست‌های دونالد ترامپ و متحدان کاخ سفید او پدیدار شد. این پروژه نه به عنوان پاسخی به واقعیت‌های اجتماعی و سیاسی منطقه، بلکه به عنوان بخشی از رقابت ژئوپلیتیکی ایالات متحده با روسیه، ایران و چین مطرح شد. رسماً، هدف از این پروژه ایجاد اتحادی جدید برای مهار نفوذ این قدرت‌ها در منطقه بود؛ اما در واقعیت، این پروژه باعث بی‌ثباتی و ناامنی شد.

از سال ۲۰۱۸، با تشدید تحریم‌ها علیه ایران و تشدید فعالیت‌های نظامی در قفقاز، واشنگتن حمایت خود را از ترکیه و آذربایجان تشدید کرده است. ترامپ این دو کشور را، چه به صورت علنی و چه به صورت پنهان، به عنوان وزنه‌های جدیدی در برابر رقبای منطقه‌ای خود معرفی کرد. با این حال، این بازی قدرت نه امنیت واقعی و نه پیشرفت پایدار به همراه نداشت. پیامدهای این اتحاد در درجه اول به نفع قدرت‌های خارجی بود و پیامدهای مخربی برای مردم منطقه داشت.

این اتحاد بدون در نظر گرفتن واقعیت‌های اجتماعی هر دو کشور یا تضمین آموزش و آگاهی عمومی لازم ایجاد شد. در ترکیه، کردها و سایر اقلیت‌ها به دلیل سیاست‌های ملی‌گرایانه افراطی به حاشیه رانده شده‌اند؛ در آذربایجان، تنش‌های قومی و فرقه‌ای تشدید شده است. و آنچه به عنوان «همبستگی» ارائه می‌شد، در واقع بذر بحران داخلی و بی‌اعتمادی گسترده را کاشت.

قابل توجه است که آمریکا، صهیونیسم و ​​متحدانش هرگز دوست مردم ترکیه و آذربایجان نبوده‌اند و هیچ علاقه واقعی به سایر مردم مسلمان ندارند. تاریخ مملو از شواهد آشکار این خصومت است،

از همکاری اطلاعاتی اسرائیل با ارمنستان در طول جنگ قره‌باغ کوهستانی ۲۰۲۰ گرفته تا حمایت بی‌دریغ آن از حملات علیه فلسطینیان. سیاست «تفرقه بینداز و حکومت کن» همچنان در منطقه حاکم است و به اختلافات قومی و فرقه‌ای دامن می‌زند و از همبستگی واقعی بین مردم مسلمان جلوگیری می‌کند.

ترکیه و آذربایجان نیز اغلب به جای تدوین استراتژی‌های عمیق و پایدار، تسلیم لفاظی‌های ملی‌گرایانه و تبلیغات پوپولیستی شده‌اند. این وابستگی به حمایت خارجی، آنها را به مهره‌های قدرت‌های خارجی تبدیل کرده است که منافع خود را بر ثبات منطقه‌ای، حتی به قیمت نابودی جوامع محلی، اولویت می‌دهند.

جنگ قره باغ کوهستانی در سال ۲۰۲۰ نمونه بارزی از این سناریوی پیچیده بود: کمک‌های نظامی فشرده از سوی ترکیه و آذربایجان، همراه با تحریم‌های شدید علیه ارمنستان، خصومت‌ها را تشدید و بی‌ثباتی سیاسی را عمیق‌تر کرد.

ارمنستان، کشوری کوچک با تاریخی آشفته و بدون حمایت واقعی بین‌المللی، مانند بسیاری از کشورهای دیگر خاورمیانه که سال‌هاست در سطح جهانی رقابت می‌کنند، به یکی از آشکارترین قربانیان این بازی‌های قدرت تبدیل شده است.

واقعیت تلخ این است که مرزهایی که بر اساس منافع خارجی و اتحادهایی که به میل و هوس قدرت‌های خارجی شکل گرفته‌اند، ترسیم می‌شوند، نه امنیت و نه صلح به ارمغان می‌آورند.

تنها «هدیه» آنها بی‌ثباتی، ناامنی و رنج برای مردم سراسر خاورمیانه است. تنها راه نجات، احترام به حقوق بشر، بیداری سیاسی جوامع و پایان دادن به مداخله خارجی است.