افرادی که بدون شناسنامه یا هویت رسمی زندگی می‌کنند— نویسنده : گویا روشن

  افرادی که بدون شناسنامه یا هویت رسمی زندگی می‌کنند

در جهانی که داشتن کارت شناسایی، شماره تولد یا سند هویت برای اکثر مردم امری عادی است، میلیون‌ها نفر وجود دارند که از نظر قانونی «وجود ندارند». آنها متولد شده‌اند، زندگی می‌کنند، کار می‌کنند و رویاپردازی می‌کنند، اما دولت‌ها آنها را رسماً ثبت نکرده‌اند.

نداشتن شناسنامه فقط به معنای نداشتن یک تکه کاغذ نیست؛ بلکه به معنای عدم دسترسی آسان به مدرسه، مراقبت‌های بهداشتی، حساب بانکی، مالکیت خانه، سفر قانونی و حتی بسیاری از حقوق اجتماعی است. یک فرد می‌تواند سال‌ها بدون نام خود در سیستم‌های رسمی زندگی کند.

یک نمونه شناخته شده، روهینگیا در میانمار است. بسیاری از آنها سال‌ها با نداشتن اسناد دولتی یا رسمی دست و پنجه نرم می‌کنند، بدون هویت قانونی، دسترسی آنها به آموزش، کار، مراقبت‌های بهداشتی و بسیاری از حقوق اساسی محدود است.

اما این مشکل به یک منطقه محدود نمی‌شود.

در جمهوری دومینیکن، بسیاری از افراد هائیتی تبار سال‌ها برای اثبات شهروندی خود تلاش کرده‌اند. برخی در این کشور متولد شده‌اند اما به دلیل مشکلات قانونی نتوانسته‌اند هویت رسمی خود را دریافت کنند. در بخش‌هایی از آفریقا، مانند اتیوپی، جمهوری دموکراتیک کنگو و سودان جنوبی، بسیاری از کودکان بدون ثبت تولد، بزرگ می‌شوند. جنگ، فقر، فاصله بین روستاها و مراکز دولتی و سیستم ضعیف ثبت احوال، برخی از افراد را از همان ابتدا بدون مدرک هویتی رها کرده است.

در برخی از کشورهای خاورمیانه، گروه‌هایی به نام «بی‌وطن» نیز وجود دارند، افرادی که ممکن است نسل‌ها در یک کشور زندگی کرده باشند اما هنوز شهروندی رسمی دریافت نکرده باشند. برای بسیاری از آنها، نداشتن دولت به معنای فرصت‌های محدود زندگی است.

جنگ‌ها نیز عامل اصلی بی‌هویتی هستند. در میان پناهندگان جنگی، به ویژه کودکانی که در اردوگاه‌ها یا خارج از کشور خود متولد می‌شوند، ثبت تولد گاهی اوقات به دلیل فقدان مدارک والدین یا مشکلات اداری می‌تواند دشوار باشد.

همچنین، در برخی از نقاط دورافتاده جهان، جوامع عشایری یا افرادی که زندگی سنتی دارند، ممکن است به دلیل دوری از ساختارهای دولتی، سال‌ها بدون مدارک رسمی زندگی کنند.

اما در پشت این آمار، افرادی با داستان‌های واقعی وجود دارند؛ مادرانی که نمی‌توانند برای فرزندان خود شناسنامه بگیرند، جوانانی که نمی‌توانند درس بخوانند یا سفر کنند، و سالمندانی که تمام عمر خود را بدون ثبت نام در هیچ کجا گذرانده‌اند. برای بسیاری از ما، داشتن یک هویت رسمی چیزی است که بدیهی فرض می‌شود، اما برای برخی افراد، بزرگترین آرزو صرفاً این است که بتوانند ثابت کنند:

"من وجود دارم".