دنیا آلودهتر شده است، یا ما آگاهتر شدهایم؟ نویسنده گویا روشن
گاهی اوقات احساس میکنیم دنیا کثیفتر، بیرحمتر و غیراخلاقیتر از همیشه است. فقط یک تیتر تکاندهنده، یک ویدیوی خشونتآمیز یا گزارشی درباره فساد و بیعدالتی کافی است تا احساس کنیم انسانیت در حال محو شدن است. اما آیا دنیای امروز واقعاً تاریکتر است یا پردهها به سادگی کنار رفتهاند؟
نگاهی به تاریخ نشان میدهد که خشونت، جنگ، بردهداری، تبعیض و بیعدالتی چیز جدیدی نیستند. ما فقط باید صفحات تاریخ را ورق بزنیم: از جنگهای بین امپراتوریها گرفته تا نسلکشیها، از تفتیش عقاید گرفته تا قتل عامهای قومی. فجایعی مانند عملیات انفال نیز مستند شدهاند. جهان همیشه پتانسیل تاریکی را داشته است.
پس چرا احساس میکنیم امروز "کثیفتر" است؟ پاسخ ممکن است در اطلاعات باشد. ما در عصری زندگی میکنیم که رویدادی از دورافتادهترین گوشه جهان در عرض چند ثانیه روی صفحه گوشیهای هوشمند ما ظاهر میشود. رسانههای اجتماعی، رسانههای مستقل و روزنامهنگاران شهروند، واقعیتهایی را آشکار میکنند که زمانی سانسور شده یا هرگز دیده نشده بودند. آنچه تغییر کرده است، طبیعت انسان نیست، بلکه سرعت و دامنه آگاهی ما است.
در گذشته، بسیاری از فجایع در سکوت رخ میدادند. صدای قربانیان شنیده نشد و روایتهای رسمی حقیقت را پنهان کردند. با این حال، امروزه تصویری از کودکی که زیر آوار دفن شده یا ویدئویی از یک عمل تحقیرآمیز میتواند وجدان جهانی را تکان دهد. این آگاهی، اگرچه دردناک است، اما نشانه بیداری است.
از سوی دیگر، در برخی جوامع، شرم اجتماعی و احترام به حریم خصوصی انسان همچنان برجستهتر است. در برخی فرهنگها، آبرو و وجدان جمعی به عنوان موانعی برای فروپاشی کامل اخلاقی عمل میکنند. با این حال، حتی در آنجا، وقتی نور اطلاعات میدرخشد، میبینیم که انسانها یکسان باقی میمانند - قادر به خیر و شر.
شاید مشکل این است که ما «توهم گذشتهای پاک» را با خود حمل میکنیم. ما تاریخ را رمانتیک میکنیم زیرا کمتر از زشتی آن آگاه هستیم. حقیقت این است که جهان همیشه ترکیبی از نور و تاریکی بوده است. تفاوت امروز این است که پنهان کردن تاریکی دشوارتر است.
اگر جهان همیشه اینگونه بوده است، پس ما یک انتخاب داریم: یا میتوانیم نسبت به زشتی بیحس شویم، یا میتوانیم با تشخیص آن، سهم خود را برای روشنتر کردن جهان انجام دهیم. اطلاعات میتواند ما را خسته کند، اما میتواند وجدان ما را نیز بیدار نگه دارد. شاید دنیا کثیفتر نشده باشد؛ شاید ما فقط چشمانمان را بازتر کردهایم. و این، هر چقدر هم که دردناک باشد، میتواند نشانهای از رشد انسان باشد.
نظرات